Trong thời đại công nghiệp 4.0 này, nếu được hỏi “đâu là kỹ năng quan trọng giúp bạn có thể thích ứng được?” thì chắc chắn không thể thiếu tiếng Anh. Muốn sống sót trong cuộc cách mạng 4.0 này, muốn “bơi ra biển lớn”, bạn bắt buộc phải sử dụng được tiếng Anh, mà tiên quyết là nâng tầm khả năng giao tiếp, đặc biệt là kỹ năng nói tiếng Anh tự tin.

Có thể bạn học được rất nhiều cấu trúc ngữ pháp tiếng Anh, biết được những thì cơ bản. Bạn học được rất nhiều từ vựng. Thế nhưng, điều đó vẫn chưa thể giúp bạn nói tiếng Anh tự tin được.

Có người nói rằng, sự tự tin không phải là khả năng bẩm sinh. Nó là 1 kỹ năng luyện mà thành.

Với tiếng Anh cũng vậy, muốn nói tiếng Anh tự tin, bạn cần thực hành nó mỗi ngày. Sự tự tin sẽ giúp bạn nói tiếng Anh chủ động, tự nhiên hơn.

Bạn không phải đợi đến khi tự tin mới nói tiếng Anh. Bạn cần nói tiếng Anh để tự tin hơn mỗi ngày.

Một số mẹo dưới đây sẽ nâng tầm kỹ năng nói tiếng Anh của bạn để bạn cảm thấy tự tin hơn khi bắt đầu cuộc đối thoại hay thảo luận nào đó bằng tiếng Anh, dù là trong cuộc sống hay trong công việc.

1. Luyện nói với người khác càng nhiều càng tốt

Nếu có thể hãy cố gắng luyện tập trong những tình huống nói chuyện “chuẩn”. Ở đây tôi không cho rằng phải chuẩn tuyệt đối như một người bản ngữ thực sự, mà là phát âm phải đúng, chính xác theo phiên âm quốc tế. Bạn nên tham gia một câu lạc bộ tiếng Anh hay một tổ chức nào đó sẽ giúp bạn luyện tập nói tiếng Anh được nhiều hơn.

Đối với bất kỳ ngôn ngữ nào cũng vậy, sự kiên trì là điều quan trọng quyết định hiệu quả sử dụng ngôn ngữ đó. Học nói tiếng Anh cũng vậy. Bạn không thể bỏ cuộc giữa chừng vì ngại ngần, xấu hổ vì phát âm sai.  Mọi thứ đều có thời điểm bắt đầu. Bạn sẽ phải “rát cổ, méo miệng” để học phát âm. Nhưng sau đó, bạn sẽ thấy mình phát âm chuẩn hơn. Đó là dấu hiệu tốt để bạn nói tiếng Anh tự tin, chính xác hơn sau đó.

Khi bạn luyện nói với người khác, lỗi sai của bạn được chỉ ra, chỉnh sửa và chuẩn hơn những lần sau sử dụng. 

2. Tập nói chuyện một mình

Đừng sợ người khác nói mình bị điên khi nói chuyện một mình. Vì thực chất, bạn đang luyện nói tiếng Anh.

Tôi nghĩ rằng, trong thời đại ngày nay, tự học là cách hữu hiệu giúp bạn chủ động nắm bắt kiến thức, rèn luyện kỹ năng tiếng Anh hiệu quả. Có rất nhiều nguồn khác nhau giúp bạn luyện nói tiếng Anh và tự đánh giá sự tiến bộ mỗi ngày.

Bạn có thể luyện nói về một chủ đề cụ thể hay viết ra một chuỗi câu hỏi và luyện tập trả lời chúng. Tôi nghĩ, đây là một cách giúp nâng cao khả năng phản xạ của bạn.

Bạn có thể luyện nói một mình trước gương để quan sát được cả “thần thái” của mình khi nói. Điều này quan trọng không kém!

Có người nói rằng, nói một mình trước gương giống như một kẻ ngốc.

Cũng có người thấy đây là một việc rất khó khăn như khi đứng trước camera để nói về điều gì đó.

Thế nhưng, ngay cả điều này bạn cũng không luyện được thì bạn làm sao có thể tự tin nói “mặt đối mặt” (face-to-face) với người khác hay đứng trước một đám đông lớn?

3. Đừng mải mê ôm đồm quá nhiều từ vựng trong khi bạn không nhớ lâu được

Để nói tiếng Anh hiệu quả, từ vựng chỉ cần đủ và phát âm chính xác chứ không phải là cần quá nhiều!

Từ trước đến giờ, có lẽ bạn được nghe nhiều về mối quan hệ giữa từ vựng với nói tiếng Anh?

Tôi nghĩ rằng, trong ngôn ngữ nào cũng thế, biết nhiều từ vựng sẽ giúp nói chuyện, viết lách mượt mà, tự nhiên, chủ động hơn. 

Đó có thể là một lợi thế! Thế nhưng, giữa việc bạn biết bao nhiêu từ và có sử dụng đến nó hay không cũng cần quan tâm.

Tôi có đọc được nghiên cứu rằng, một trẻ em thông thường chỉ mất khoảng hơn 1 năm là có thể nói và diễn đạt được tất cả những gì mình muốn truyền đạt. Và theo thống kê trong số vài trăm nghìn từ vựng tiếng Anh thì người bản ngữ trung bình biết khoảng từ 10.000 đến 30.000 từ, tuy nhiên số từ vựng thường xuyên sử dụng lại chỉ khoảng 4000 từ. Cũng theo các nhà ngôn ngữ học tính toán thì 99% các cuộc nói chuyện chỉ nằm trong 4000 từ này, và hơn 90% các bài báo, tạp chí, nội dung trên internet nằm trọn trong 4000 từ này.

Điều này là hoàn toàn chính xác và đúng với quy luật 90/10. Để được gọi là thành thạo tiếng Anh, bạn chỉ cần sử dụng thành thạo 4000 từ là hoàn toàn tự tin trong mọi tình huống, công việc. Còn để đạt được con số từ vựng cao hơn thì bạn cần nhiều năm sống ở nước nói tiếng Anh. Và thực tế, kể cả khi bạn biết nhiều từ, nhưng nếu bạn không sử dụng thường xuyên thì bạn sẽ rất nhanh quên và khi “rờ tới”, nó chẳng khác gì từ mới.

Vậy nên, đừng cố gắng nhồi nhét tất cả mọi từ vựng trong khi não bạn không thể nào nhớ hết được toàn bộ những từ bạn nhìn thấy một lần. Mà hãy nắm chắc những từ bạn biết về cách phát âm, ý nghĩa trước khi học tiếp những từ mới khác.

Sau gần 20 năm vừa học tập và giảng dạy tiếng Anh cho người Việt, tôi nhận thấy rằng, chúng ta vẫn học từ vựng theo kiểu đơn lẻ, độc lập. Thành ra, bạn cũng hiểu biết hạn hẹp về nghĩa khác nhau của từ..

Vậy nên, tôi nghĩ rằng, học từ vựng tiếng Anh theo ngữ cảnh là cách học mang lại hiệu quả thực tế, thiết thực nhất cho bạn.

Bạn có thể tìm hiểu Cách học từ vựng này trong 4 Bước Tự học tiếng Anh hiệu quả trên tienganhtongluc.com.

4. Học phát âm tiếng Anh bài bản ngay từ bước đầu tiên

Tôi biết, có rất nhiều phương pháp dạy bạn học tiếng Anh theo kiểu “nghe – nói – đọc – viết”. Tôi không nói rằng đó là cách học sai lầm của người học tiếng Anh.

Nhưng tôi không dám chắc nó thực sự phù hợp với người “quanh năm suốt tháng” chỉ học ngữ pháp, từ vựng như bạn.

Một đứa trẻ đúng là học như thế trong giai đoạn đầu tiên. Nhưng đó là cách mà chúng ta học tiếng mẹ đẻ của mình. Còn bạn, tiếng Anh không phải là tiếng mẹ đẻ, không phải là ngôn ngữ bạn được nghe ngay từ lúc sinh ra.

Thành ra, bạn không thể áp dụng cách học tiếng Việt vào việc học tiếng Anh của mình được. Tất nhiên, đây là TRONG TRƯỜNG HỢP bạn bắt đầu học tiếng Anh gần như “lại từ đầu”! 

Vậy phải học như thế nào?

Nguyên nhân sâu xa của việc không nói, không nghe được tiếng Anh là PHÁT ÂM không đúng, thậm chí sai toàn bộ những gì đã được học từ trước đây, kéo theo bao nhiêu năm trời.

Bạn phát âm sai. Thành ra, bạn nói sai, dẫn tới chẳng tự tin để nói. Bạn phát âm sai. Thành ra, bạn chẳng nghe được người ta nói gì.

Vậy nên, làm quen và luyện lại phát âm của mình mới giúp bạn có nền tảng phát âm đúng. Tôi không cần bạn phải “nói hay” tiếng Anh như “hát hay”. Điều quan trọng là phát âm đúng, từ từ, rõ ràng để người ta hiểu được bạn nói gì. Điều này mới tạo nên hiệu quả giao tiếp.

Có rất nhiều tài liệu, nhiều nguồn khác nhau giúp bạn luyện phát âm tiếng Anh đúng. Trong cuốn sách “9 Chiến lược học tiếng Anh thành công cho người Việt”, tôi có chia sẻ với bạn 1 số tài liệu hữu ích giúp bạn tăng cường kỹ năng phát âm, nói chuẩn của mình. Bạn có thể tham khảo trong cuốn sách.

5. Luyện tập thay đổi ngữ điệu của giọng nói

Đây là việc cần nhiều thời gian để luyện tập.

Cũng như tiếng mẹ đẻ, bạn không thể nói tiếng Anh thành 1 tràng không ngắt nghỉ, không ngữ điệu, nhấn nhá như học thuộc lòng hay đọc như một con vẹt.

Ngữ điệu trong nói tiếng Anh rất quan trọng, giúp quá trình nói chuyện trở nên linh hoạt, tự nhiên hơn. Khi nào thì bạn cần nhấn mạnh vào những từ quan trọng diễn tả sự quan trọng của thông điệp (nội dung nói chuyện). Khi nào thì bạn cần nói chậm lại một chút để trông chờ sự tương tác, chú ý? Đó chính là sự chuyển đổi ngữ điệu khi nói.

Đây là một quá trình cần sự luyện tập chăm chỉ của bạn. Học phát âm từng từ, từng câu đã cần thời gian, huống chi là còn phải nói có ngữ điệu, nhấn nhá, lên xuống còn cần nhiều thời gian luyện tập hơn. Bởi thực sự, rèn luyện được ngữ điệu lên xuống là cách bạn rèn luyện khả năng nói tự tin và tự nhiên, chứ không phải là đọc tiếng Anh như kiểu học vẹt, chẳng có cảm xúc.

Người nghe sẽ quyết định tiếp tục lắng nghe hay dừng lại phụ thuộc rất lớn vào cách bạn truyền tải nội dung bài nói của bạn.

6. Luyện kỹ năng ngữ pháp của bạn

Tôi muốn bắt đầu từ một mẩu đối thoại sau:

– Viet: I go to the U.S.

– American: Are you going to the U.S.?

– V: I go to the U.S. last year

– A: You mean, you WENT to the U.S. last year.

– V: Yes, I go to the U.S.

– A: I see, you mean you’VE BEEN to the U.S. Nice!

Một ví dụ khác,

Có lần trong phim, nữ nhân vật chính đi phỏng vấn xin việc, thấy hình một con chó rất xinh ở trên bàn. Cô nói: She’s so beautiful. Người phỏng vấn bảo: Yes, she was beautiful. Và nữ chính bật khóc nức nở: She’s so beautiful, so tiny little beautiful dog.

Bạn có hiểu điều gì xảy ra và tại sao nữ chính lại khóc? Lý do là người phỏng vấn nói: She WAS beautiful – hàm ý là con chó đó chết rồi.

Rõ ràng, ngữ pháp cũng rất quan trọng. Việc bạn hiểu đúng hay sai tình huống giao tiếp cũng phụ thuộc vào nó.

Vậy nên, ai đó bảo bạn nói tiếng Anh không cần ngữ pháp thì hoặc họ tư duy quá đơn giản, hoặc chẳng hiểu gì về vai trò của ngữ pháp trong nói tiếng Anh.

Nói vậy, không có nghĩa là chỉ chăm chú vào bồi dưỡng ngữ pháp tiếng Anh mà bỏ qua kỹ năng khác hay chỉ cần học ngữ pháp tiếng Anh là có thể nói được tiếng Anh hiệu quả. Bạn cần học ngữ pháp để nó trở thành công cụ hỗ trợ bạn nói được tiếng Anh. 

Trong cuốn sách “9 Chiến lược học tiếng Anh thành công cho người Việt“, tôi chia sẻ cho bạn Cách học ngữ pháp tiếng Anh sao cho đơn giản nhất mà vẫn hỗ trợ bạn nói được, viết được tiếng Anh tự tin. Bạn có thể tham khảo để tìm thấy những điều cốt lõi nhất bạn cần nắm được khi học ngữ pháp tiếng Anh.

7. Luyện đọc to rõ ràng

Trong “9 Chiến lược học tiếng Anh thành công cho người Việt”, tôi có đưa ra một chiến lược giúp nâng cao kỹ năng nói tiếng Anh là “thông qua đọc to”. Đọc to, rõ ràng, chính xác từng từ sẽ hữu ích với bạn khi nói tiếng Anh. Bạn sẽ khắc phục được “âm họng” của mình, âm thanh phát ra sẽ to hơn, rõ ràng hơn, không còn giọng họng lý nhí.

Đọc ở đây không có nghĩa là đọc một mạch, không ngữ điệu hay với tốc độ càng nhanh càng tốt. Tôi không nghĩ việc nói tiếng Anh với tốc độ nhanh như người bản ngữ đã là tốt. Tôi nghĩ, 2 từ quan trọng hơn khi nói tiếng Anh là tự tin và hiệu quả.

Bạn không cần phải nói nhanh tiếng Anh tới mức nuốt âm rất nhiều như người bản ngữ. Nhưng bạn cần nói đúng, rõ ràng trong những gì bạn nói.

Ghi âm lại khi bạn nói và kiểm tra âm lượng và tốc độ của bạn. Bạn đã nói đủ lớn chưa? Bạn đang nói quá vội? Nếu bạn nói quá nhanh người khác sẽ gặp khó khăn để hiểu bạn.

Cách mạng 4.0 mang tới sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo. Ngay cả tới Google dịch (Translate), bạn cũng có thể tự đánh giá kỹ năng đọc, nói và phát âm tiếng Anh của mình. Bạn có thể đánh giá được xem khả năng phát âm của mình đang ở mức nào nhờ tính năng trên đó. Hãy thử để thấy sự tiến bộ của mình.

Mọi thứ mà cách mạng công nghiệp 4.0 mang lại sẽ trở thành cơ hội nhưng cũng là thách thức lớn nếu chúng ta không biết tiếng Anh. Có thể ngay lúc này bạn chưa nhận thức rõ điều này. Nhưng chắc chắn, bạn sẽ nhìn thấy chỉ trong vài năm nữa thôi. Mọi thứ đang thay đổi rất nhanh.

Ngay từ bây giờ, học lại tiếng Anh một cách chỉn chu, bài bản hơn sẽ giúp bạn thích nghi với mọi thay đổi đang diễn ra và chủ động hơn trong mỗi cơ hội và khó khăn trong cuộc sống, công việc.