Bằng cấp đã từng là vấn đề vô cùng quan trọng trong xã hội. Thế nhưng, đó chỉ là “đã từng” mà thôi. Trong tương lai, nếu đặt mục tiêu: con học tốt để vào được Đại học thì là sai lầm rồi! Bởi có bằng cấp, học vị cao không thể đảm bảo cho bạn có thể thích nghi được với những thay đổi vô cùng lớn của cuộc cách mạng Công nghệ 4.0 đang tới rất gần này!

Bạn và con của bạn sẽ cần những yếu tố khác hơn thế.

Trong những ngày qua, khái niệm “Cách mạng Công nghiệp 4.0” được nhắc đến nhiều trên truyền thông và mạng xã hội. Nào là Trí tuệ nhân tạo, vạn vật kết nối cho tới khởi nghiệp 4.0, đầu tư 4.0, ngân hàng 4.0 hay giáo dục 4.0,…. Cùng với đó là những hứa hẹn về sự “đổi đời” của tất cả chúng ta nếu đón được làn sóng này. Thế nhưng, cũng có đầy những thách thức NẾU bạn vẫn làm những gì bạn làm trước đây mà chẳng thay đổi gì cả.

Tôi dám chắc có nhiều người còn xa lạ với khái niệm Cách mạng 4.0. Thế nhưng, nếu không chuẩn bị sẵn sàng hành trang cho chính mình và nền tảng cho con thì thực sự, đến công việc của bạn cũng chẳng giữ nổi, nói gì tới tương lai của con.

Nhà tương lai học Thomas Frey dự báo 2 tỷ việc làm – chiếm 50% việc làm hiện nay sẽ biến mất vào năm 2030. Các thành phố lớn trên thế giới được dự đoán là sẽ đối mặt với tỷ lệ thất nghiệp trên 80% vào năm 2030 khi trí tuệ nhân tạo và robot được đưa vào trong hầu hết các ngành công nghiệp.

Theo như Tiến sĩ Martin Boehm đến từ trường kinh doanh IEBS, “chúng ta sẽ phải chuẩn bị cho thế hệ trẻ sẵn sàng cho một thế giới mới mà về cơ bản là không thể chuẩn bị gì cho họ”.

“Nếu như ngày trước chỉ cần tốt nghiệp đại học là có thể có việc làm, nếu có thêm khả năng tiếng Anh thì sẽ có công việc tốt thì tương lai, mọi thứ không còn như vậy nữa.”

“Nếu bạn đang đi làm và thấy mình làm việc như một cái máy, hay học như một cái máy thì tương lai khả năng bị thay thế bởi người máy là điều có thể hiểu được”.

Bạn nghĩ bạn còn có thể “giữ vững” được công việc bạn đang làm trong vài năm tới? Bạn nghĩ con bạn vẫn cần phải có bằng xuất sắc mới thành công được? Bạn cho là bạn có thể cạnh tranh được với “trí tuệ nhân tạo”, với robot ngay cả khi bạn không cần thay đổi điều gì?

Những công việc có tính chất lặp đi lặp lại (làm theo khuôn mẫu) sẽ thất thế trong cuộc cạnh tranh với người máy. Thực sự sẽ là như thế.

Vậy nên, ngay từ bây giờ, bạn cần chuẩn bị sẵn sàng cho chính bản thân mình và cho con các kỹ năng quan trọng, bên cạnh kỹ năng tiếng Anh là ngôn ngữ không thể thiếu được.

Đây là 5 Kỹ năng tiếp theo sau 6 Kỹ năng tôi đã chia sẻ với bạn trước đó mà tôi nghĩ rằng, chúng rất cần thiết cho bạn tới thời điểm này.

7. Kỹ năng Học và Tự học (Self – Learning & Continuous Learning)

Kỹ năng học và tự học là một trong những kỹ năng xếp đầu bảng trong số các kỹ năng cần thiết của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Không phải trước đây nó không quan trọng mà vì bây giờ mọi thứ thay đổi nhanh quá đòi hỏi chúng ta phải học hỏi với tốc độ cao hơn.

Với sự phát triển mạnh mẽ của Internet, bạn có thể chia sẻ thông tin mọi nơi mọi lúc. Kho tàng những kiến thức đó là vô biên.

Khi bạn không có khả năng tự học hỏi, bạn sẽ học bằng thất bại là chính. Cứ mỗi thất bại lại dạy cho bạn một bài học. Bạn phải trả giá cụ thể thì mới học được một bài học nào đó.

Thế nhưng, sẽ thế nào nếu bạn không chịu học hỏi từ thất bại của mình?

Dĩ nhiên, thất bại nối tiếp thất bại mà thôi!

Điều đó có nghĩa là: khi bạn có thái độ học hỏi, ngay cả khi bạn thất bại, bạn vẫn học được những bài học quý giá để vượt qua thất bại của mình.

Ngoài kia, có hàng vạn người thành công và cũng có từng đó người thất bại.

Bạn muốn giao tiếp tiếng Anh tự tin và hiệu quả thì sự thành công của bạn phụ thuộc phần lớn vào kỹ năng học và tự học của bạn. Có chăng, trường lớp, trung tâm hay thầy tây ta nào đó cũng chỉ là chỉ cho bạn phương pháp mà thôi. Còn lại, bạn phải tự học. Dù là học theo lộ trình 4 Bước Tự học tiếng Anh hiệu quả hay học từ nguồn nào đó trên website, youtube, khả năng tự học và tự kỷ luật bản thân sẽ giúp bạn chinh phục được ngôn ngữ này.

Bạn muốn giao tiếp tự tin, chuyên nghiệp thì sự thành công của bạn dựa vào kỹ năng tự học của bạn. Bạn không tự giao tiếp, tự mở miệng nói chuyện thì ai giúp bạn được?

Tri thức sẵn có xung quanh bạn, chỉ đợi bạn dành công sức để lĩnh hội và áp dụng mà thôi.

Nghe có vẻ hô khẩu hiệu nhưng tự học là kỹ năng cơ bản cực kỳ quan trọng mà có thể bạn đã “bỏ lại phía sau” từ rất lâu rồi.

Có một thực tế là, khi học tập ở nước ngoài, thường sinh viên Việt Nam có nền tảng kiến thức tốt hơn sinh viên nước ngoài vào năm thứ nhất, nhưng những năm học tiếp theo lại bị vượt qua. Điều đó bắt nguồn từ việc: động lực học tập của sinh viên nước ngoài không phải là giành lấy bảng điểm đẹp mà là chính bản thân có niềm yêu thích đối với kiến thức.

Vậy nên, kỹ năng tự học sẽ giúp bạn cập nhật những kiến thức, thông tin mới, tự rèn luyện được các kỹ năng cần thiết trong mỗi thời điểm, giai đoạn khác nhau yêu cầu.

Khả năng tự học giúp bạn chủ động lĩnh hội tri thức, phát triển kỹ năng dựa trên nhiều nguồn hữu ích trên mạng mà không phải phụ thuộc vào trường lớp, trung tâm và thầy dạy.

“Học để biết, học để làm việc, học để chung sống và học để khẳng định mình”

Tôi nghĩ, bạn hiểu được điều này. Mục đích của việc tự học trong thời điểm hiện tại bạn nên có là “học để khẳng định mình trong cuộc cách mạng 4.0” này.

8. Khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp (Problem-solving)

Trong trường học, mọi bài toán đều có lời giải nhưng cuộc sống không đơn giản như vậy. Có người nói đùa rằng, sinh viên bây giờ mới biết “Exercise-solving” (giải bài tập) chứ chưa phải là “Problem solving” (giải quyết vấn đề). Bạn cũng từng bước ra từ môi trường trường học như thế và đã quen với việc giải quyết vấn đề “trên giấy”, nhưng lại vô cùng thiếu kỹ năng giải quyết vấn đề trong thực tế. Thành ra, khi suốt ngày đứng trước một công việc đã quen lặp đi lặp lại, đã thành rập khuôn ngày này qua ngày khác, bạn sẽ thế nào khi phải thích ứng với một công việc mới, đòi hỏi trình độ, kỹ năng cao hơn? Nó có lẽ là khó khăn với bạn?

Trong tương lai, khi những công việc đơn giản, lặp lại, hoặc những công việc đòi hỏi tính toán, tổng hợp thông tin có sẵn… sẽ được thay thế bởi robot. Do đó, bạn phải có khả năng phân tích, tổng hợp, xử lý các vấn đề phức tạp, quản lý rủi ro – là điều mà người máy không thể làm được. Vậy nên, nếu bạn làm được, bạn sẽ chiến thắng trong cuộc chơi này.

9. Kỹ năng thảo luận, đàm phán (Negotiation)

Với sự thâm nhập mạnh mẽ của robot và tự động hóa vào lực lượng lao động, các kỹ năng xã hội của bạn sẽ quan trọng hơn bao giờ hết. Vì nó quyết định bạn có chiến thắng trong cuộc chơi này không.

Tại sao? Bởi vì chúng ta là con người, chúng ta hơn những động vật và hơn máy móc ở cái gì? Dĩ nhiên là về tương tác xã hội. Chúng ta có khả năng thảo luận, đàm phán hơn so với robot vì chúng ta có thể phát triển trí tuệ cảm xúc, trí tuệ xã hội của mình. Chính xác là như vậy.

Đừng chỉ cho rằng, những người thuộc bộ phận kinh doanh, những người làm sales chính hiệu mới cần tới kỹ năng đàm phán. Mà thực sự, ngay cả khi bạn là một nhân viên kỹ thuật, một IT chính hiệu, kỹ năng thảo luận, đàm phán sẽ giúp bạn vươn lên tầm cao mới trong nghề nghiệp của mình.

10. Tư duy linh hoạt (Cognitive Flexibility)

Cũng giống như sự tự tin, tư duy linh hoạt không phải là năng lực bẩm sinh mà là quá trình bạn học tập, rèn luyện và trải nghiệm trong cuộc sống và công việc của mình.

Bạn chủ động, ứng biến trong mọi tình huống và giải quyết một cách hiệu quả.

Bạn nhìn nhận, quan sát vấn đề theo nhiều phương diện khác nhau để tìm ra phương án tối ưu.

Bạn học hỏi được nhiều điều mới, cập nhật kiến thức, kỹ năng mới nhanh chóng mà không phải thụ động vào những kiến thức cũ.

Bạn tự do sáng tạo mà không phải phụ thuộc vào những lề thói, rập khuôn cũ.

Bạn thích nghi nhanh chóng với những thay đổi trong cuộc sống, công việc.

Nếu bạn có thể “biến” những vấn đề trong cuộc sống của mình theo hướng như thế, bạn sẽ dễ dàng thích nghi với những biến động mà cuộc cách mạng 4.0 mang đến, dù trong lĩnh vực nào.

Vì vậy, làm thế nào để bạn có thể phát triển tư duy của mình trở nên linh hoạt hơn? Bằng cách học những điều mới và đặc biệt, học cách suy nghĩ mới. Nếu bạn không phải là một người có tư duy nhạy bén, hãy học cách quan sát, nhìn nhận vấn đề theo nhiều phương diện khác nhau. Hãy tham gia nhiều hơn các hoạt động đoàn đội, nhóm để kích thích sự năng động, tự tin trong bạn. Từ đó, kích thích tư duy của bạn dần trở nên chủ động, nhạy bén hơn.

Có một số người, họ kích thích tư duy linh hoạt của mình bằng cách tham gia giải quyết các tình huống, công việc khó khăn hay các trò chơi buộc bạn phải linh hoạt xử lý. Tôi nghĩ đó cũng là cách để nâng cao sự linh hoạt trong tư duy cho bạn.

11. Trí tuệ cảm xúc (Emotional Intelligence) – Bạn trở nên tinh tế và thấu hiểu hơn

Trí tuệ cảm xúc là một yếu tố quan trọng mà bạn cần trang bị vì nó ảnh hưởng nhiều đến quyết định của bạn kể cả trong công việc và cuộc sống. Nếu có khả năng nhận biết và thấu hiểu được cảm xúc của đối phương cũng như khả năng điều khiển được cảm xúc của chính mình, chúng ta sẽ dễ dàng đạt được mục tiêu hơn.

Người thông minh và giỏi giang là người có khả năng quản lý và làm chủ được cảm xúc của mình, không để tâm trạng cá nhân ảnh hưởng mỗi khi đưa ra quyết định.

Làm chủ được cảm xúc của mình không phải là bài học dễ dàng, mau vội. Bạn cần thời gian để học cách bình tĩnh, ổn trọng trong mọi hoàn cảnh, tình huống cuộc sống hay công việc.

Tôi nghĩ đây là cách hiệu quả để bạn nhìn nhận vấn đề đa chiều, sâu sắc hơn; đồng thời nâng cao khả năng giao tiếp, “đọc vị” được người giao tiếp với bạn. Đây là 1 kỹ năng vô cùng quan trọng và không phải dễ dàng, chớp nhoáng mà học được nếu bạn không tích cực tu dưỡng bản thân mình.

Trên đây là một số những kỹ năng cần thiết mà bạn cần rèn luyện để có thể thích nghi với những thay đổi trong công việc và cuộc sống khi cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra một môi trường cạnh tranh mới với đầy những cơ hội và thách thức, mà nếu bạn không chủ động trước mọi thứ đang diễn ra như thế, bạn sẽ bị “nhấn chìm”.